Prawo

To zależy od zamierzonego celu.

Czy zamierzasz wszcząć postępowanie karne? Jeśli tak, masz możliwość złożenia zawiadomienia na policji. Szczegółowe informacje dotyczące postępowania karnego znajdziesz poniżej oraz na podstronach poświęconych postępowaniu przygotowawczemu, rozprawie głównej i oskarżeniu posiłkowemu.

Czy Twoim celem jest uzyskanie zadośćuczynienia finansowego od sprawcy? Jeżeli tak, masz możliwość wszczęcia postępowania cywilnego o zadośćuczynienie. Więcej informacji na ten temat znajdziesz poniżej. 

Czy chcesz otrzymać pomoc finansową od państwa? W takim przypadku należy sprawdzić roszczenia z zakresu prawa socjalnego wobec ubezpieczyciela lub państwa z tytułu odszkodowania społecznego. Informacje na ten temat znajdziesz na stronie Wsparcie finansowe.

A może pomoc ma zostać udzielona dziecku, które prawdopodobnie doświadcza wykorzystywania seksualnego w rodzinie? W takiej sytuacji możesz wszcząć postępowanie przed sądem rodzinnym. Więcej informacji znajdziesz poniżej.

W każdym przypadku warto wcześniej skorzystać z porady prawnej. Podczas konsultacji prawnej możesz omówić swój cel oraz możliwe kroki prawne prowadzące do jego realizacji. Jakie kroki chcesz podjąć? Co będzie trzeba zrobić? Jakie roszczenia przysługują Ci wobec sprawcy? Jak długo trwają postępowania? Jakie koszty mogą się z tym wiązać? Skorzystanie z porady prawnej pomoże Ci podjąć świadomą decyzję co do dalszego postępowania.

Jako osoba, która doświadczyła przemocy seksualnej w dzieciństwie, możesz skorzystać z bezpłatnych form poradnictwa prawnego lub skontaktować się z prawnikiem.

Centra poradnictwa

Na terenie całych Niemiec działają centra poradnictwa – niektóre z nich oferują również bezpłatne porady prawne lub mogą polecić odpowiednich prawników. Dla osób pokrzywdzonych, które rozważają zgłoszenie wykorzystywania seksualnego dzieci oraz dla ich bliskich, często stanowią one pierwszy punkt wsparcia. Skorzystaj z naszej bazy danych, aby znaleźć centrum poradnictwa w swojej okolicy.

Centra poradnictwa

Kancelarie prawne

Prawnicy specjalizują się w różnych dziedzinach prawa, na przykład w prawie karnym, cywilnym lub socjalnym. W zależności od Twojego celu – czy chcesz zgłosić przestępstwo, dochodzić zadośćuczynienia od sprawcy lub ubiegać się o zadośćuczynienie przysługujące ofiarom – warto poszukać prawnika specjalizującego się w odpowiedniej dziedzinie.

Są prawnicy, którzy specjalizują się w reprezentowaniu ofiar przestępstw. Należy jednak pamiętać, że prawnicy specjalizujący się w prawie karnym zazwyczaj reprezentują przede wszystkim osoby oskarżone o popełnienie przestępstwa. Inni prawnicy działający na rzecz praw ofiar – głównie specjaliści z zakresu prawa socjalnego lub rodzinnego – zajmują się m.in. prawem dotyczącym zadośćuczynienia dla ofiar, ochroną przed przemocą itp. i nie reprezentują oskarżyciela posiłkowego w postępowaniu karnym. Dlatego zawsze warto zapytać prawnika, w jakiej dziedzinie się specjalizuje i jakie ma doświadczenie.

Informacje o tym, czy dany prawnik ma doświadczenie w udzielaniu porad prawnych w sprawach dotyczących wykorzystywania seksualnego, można znaleźć na jego stronie internetowej lub uzyskać telefonicznie. Niektórzy prawnicy współpracują także z centrami poradnictwa lub organizacjami pomocowymi dla ofiar, takimi jak Weisser Ring e. V., i specjalizują się w udzielaniu wsparcia prawnego osobom dotkniętym przemocą seksualną, w szczególności w postępowaniach karnych.

Najważniejsze przy wyborze prawnika powinno być poczucie odpowiedniego wsparcia i rzetelnego doradztwa podczas rozmowy. Kontakt telefoniczny umożliwia uzyskanie wstępnego rozeznania. W razie potrzeby możliwe jest skorzystanie z towarzystwa osoby zaufanej. Prawnicy często oferują bezpłatną pierwszą konsultację. Organizacja Weisser Ring e. V. wydaje tzw. bony pomocowe (Hilfeschecks) na pierwszą poradę prawną. Prawnika w swojej okolicy możesz znaleźć w naszej bazie danych.

Prawnicy

Odwiedź sekcję Historie, które dodają odwagi aby przeczytać  wywiad z Petrą Ladenburger, prawniczką z trzydziestoletnim doświadczeniem w udzielaniu wsparcia osobom dotkniętym przemocą seksualną przy zgłaszaniu przestępstw.

Co obowiązuje w przypadku dzieci poniżej 14 roku życia wieku 14 lat i powyżej?

Co obowiązuje w przypadku dzieci poniżej 14. roku życia?

Czynności seksualne z dziećmi, czyli z osobami małoletnimi poniżej 14. roku życia, zawsze stanowią przestępstwo. Dotyczy to również sytuacji, w których dziecko rzekomo wyraża zgodę na takie działania lub nawet je inicjuje. 

Do takich czynów należą m.in.:

• osoba całuje dziecko z użyciem języka,
• osoba wykonuje czynności seksualne na ciele dziecka,
• osoba nakłania dziecko do zaspokajania jej potrzeb seksualnych,
• osoba zmusza dziecko do wykonania czynności seksualnych na sobie,
• osoba penetruje ciało dziecka, np. pochwę, odbyt lub jamę ustną. Penetracja obejmuje zarówno użycie penisa, jak i palca lub przedmiotu. Nie dotyczy to badań medycznych koniecznych dla leczenia dziecka.

Penetracja ciała dziecka stanowi szczególnie poważną formę wykorzystywania seksualnego. Jednak także działania, które nie obejmują bezpośredniego kontaktu z ciałem dziecka, mogą stanowić wykorzystywanie seksualne, w szczególności gdy:

• osoba całkowicie rozbiera się przed dzieckiem i jest wyraźnie pobudzona seksualnie,
• osoba masturbuje się w obecności dziecka,
• osoba pokazuje dziecku obrazy lub nagrania przedstawiające czynności seksualne.

Wykorzystywanie seksualne może mieć miejsce również za pośrednictwem mediów cyfrowych. Więcej informacji na temat tego, jakie czyny zaliczają się do tej kategorii, znajdziesz w sekcji Pytania i odpowiedzi.

Co obowiązuje w przypadku młodzieży w wieku 14 lat i powyżej?

Czynności seksualne z osobami małoletnimi w wieku 14 lat i powyżej nie zawsze stanowią przestępstwo, lecz mogą podlegać odpowiedzialności karnej w określonych sytuacjach, na przykład gdy sprawca miał szczególny obowiązek ochrony wobec powierzonej mu osoby małoletniej.

Taki stosunek opiekuńczy może występować w kontekście wychowania, edukacji lub sprawowania opieki (art. 174 niemieckiego Kodeksu karnego – Strafgesetzbuch, StGB). Dotyczy to m.in. kuratorów sądowych, nauczycieli lub kierowników placówek opiekuńczo-wychowawczych.

Ochrona młodzieży przed wykorzystywaniem seksualnym jest również uregulowana w art. 182 niemieckiego Kodeksu karnego (StGB). Zgodnie z tym przepisem odpowiedzialności karnej podlega m.in. osoba, która wykorzystuje trudne położenie młodej osoby – na przykład gdy uciekła ona z domu i potrzebuje pomocy – lub która, będąc osobą pełnoletnią, płaci za czynność seksualną. Osoba, która ukończyła 21 lat, podlega również odpowiedzialności karnej, jeżeli podejmuje czynności seksualne z osobą małoletnią poniżej 16. roku życia, o ile ofiara nie posiada zdolności do samostanowienia seksualnego. Oznacza to, że osoba dotknięta nie jest w stanie w pełni zrozumieć znaczenia swoich działań wobec sprawcy i związku z tym nie może wyrazić zgody na czynność seksualną, a sprawca zdaje sobie z tego sprawę i wykorzystuje tę sytuację.

W prawie karnym państwo – reprezentowane przez policję oraz prokuraturę – prowadzi postępowanie przeciwko sprawcy.

Jeżeli istnieją wystarczające dowody popełnienia przestępstwa, prokuratura wnosi akt oskarżenia, a sąd wydaje wyrok wobec sprawcy. W postępowaniu karnym osoba, która doświadczyła przemocy seksualnej, występuje przede wszystkim w roli świadka.

Podczas gdy celem prawa karnego jest ukaranie osoby winnej, celem prawa cywilnego jest regulowanie stosunków prawnych między osobami prywatnymi lub przedsiębiorstwami. Obejmuje to m.in. dochodzenie roszczeń wobec innej osoby, na przykład o odszkodowanie lub zadośćuczynienie za doznaną krzywdę. W postępowaniu cywilnym osoba dotknięta przemocą nie jest świadkiem, lecz stroną postępowania. Oznacza to, że może ona – w miarę możliwości przy wsparciu prawnika – samodzielnie wystąpić przeciwko sprawcy i wnieść pozew.

Prawo rodzinne stanowi część prawa cywilnego, lecz w szczególny sposób reguluje stosunki prawne w rodzinie. Jego cechą charakterystyczną jest to, że nie koncentruje się przede wszystkim na aspektach majątkowych czy umownych, lecz na ochronie relacji osobistych oraz dobru osób zaangażowanych, w szczególności dzieci.

Postępowanie cywilne znacznie różni się od postępowania karnego. Policja i prokuratura nie prowadzą w nim czynności dochodzeniowych.

Obowiązek zebrania i przedstawienia dowodów spoczywa na Tobie. Postępowanie cywilne zazwyczaj rozpoczyna się od tzw. postępowania przygotowawczego w formie pisemnej, które służy przygotowaniu rozprawy głównej.
W jego toku powód w pierwszej kolejności przedstawia roszczenie, którego chce dochodzić (np. zapłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę), oraz wskazuje dowody, na których je opiera (np. zeznania świadków, dokumentację medyczną, fotografie). Następnie strona przeciwna przedstawia swoje stanowisko i próbuje podważyć przedstawione dowody, na przykład poprzez wskazanie własnych świadków. Pisemne postępowanie przygotowawcze może trwać kilka miesięcy, aż do momentu rozprawy sądowej.

W postępowaniu cywilnym należy przestrzegać wielu wymogów formalnych oraz samodzielnie zgromadzić wszystkie dowody potwierdzające zarzuty dotyczące przemocy seksualnej. Dlatego tak istotne jest wsparcie ze strony prawnika. Zaleca się skorzystanie z kompleksowej porady prawnej jeszcze przed wniesieniem pozwu. Osoby o niskich dochodach mogą wystąpić do właściwego sądu rejonowego (Amtsgericht) o wydanie tzw. zaświadczenia o prawie do pomocy doradczej (Beratungsschein). W przypadku jego przyznania, państwo pokrywa koszty pozasądowej porady prawnej. Jeżeli sprawa trafi na drogę sądową, można złożyć wniosek o zwolnienie z kosztów procesowych (Prozesskostenhilfe). Dzięki temu pokrywane są koszty postępowania – w tym opłaty sądowe oraz koszty własnego pełnomocnika. Wniosek ten składa się do sądu właściwego dla danej sprawy.

Wszczęcie postępowania przed sądem rodzinnym i udział i środki ochronne w ramach postępowania przed sądem rodzinnym

Wszczęcie postępowania przed sądem rodzinnym 

Rodzice mają prawo i obowiązek sprawowania opieki nad swoim dzieckiem. Jednocześnie państwo ma obowiązek ochrony dzieci i młodzieży. Organy państwowe muszą podjąć działania, jeżeli na przykład zagrożone jest dobro dziecka. Ochrona dzieci i młodzieży ma tutaj najwyższy priorytet – nawet jeśli czasami oznacza to konieczność ochrony dziecka przed jego własnymi rodzicami.  

Decyzję o tym, czy dla ochrony dziecka konieczna jest ingerencja w władzę rodzicielską, podejmuje sąd rodzinny. Jak jednak dochodzi do wszczęcia postępowania przed sądem rodzinnym? 

Postępowanie przed sądem rodzinnym jest często inicjowane przez jednego z rodziców, który składa do sądu wniosek o rozstrzygnięcie. 
Postępowanie takie może zostać wszczęte również przez urząd ds. dzieci i młodzieży (Jugendamt). Jeżeli specjalista, taki jak lekarz, nauczyciel lub pedagog, stwierdzi, że dobro dziecka może być zagrożone, ma obowiązek poinformować urząd ds. dzieci i młodzieży, jeżeli jest to konieczne dla ochrony dziecka. Ważne jest, aby nie działać tutaj pochopnie i przed zgłoszeniem sprawy do urzędu ds. dzieci i młodzieży (Jugendamt) zasięgnąć rady ekspertów. Pomoc oferują m.in. specjaliści z centrów poradnictwa, doradcy z Telefonu Zaufania dla Ofiar Wykorzystywania Seksualnego oraz Medycznej Infolinii Ochrony Dzieci. 

Osoby prywatne, które są zaniepokojone sytuacją dziecka, mogą również skontaktować się z urzędem ds. dzieci i młodzieży. Także w tym przypadku ważne jest, aby nie działać pochopnie i – z wyjątkiem sytuacji nagłych – przed zgłoszeniem sprawy skorzystać z porady specjalistów z centrów poradnictwa lub Telefonu Zaufania dla Ofiar Wykorzystywania Seksualnego.  Możliwe jest również anonimowe poradnictwo w urzędzie ds. dzieci i młodzieży, które zazwyczaj zaleca się jako pierwszy krok w celu wstępnej oceny sytuacji. 

Gdy urząd ds. dzieci i młodzieży uzyska informacje o sprawie, analizuje stan faktyczny i podejmuje działania własne lub – jeżeli zagrożenia nie można usunąć w inny sposób – kieruje sprawę do sądu rodzinnego. 

Udział i środki ochronne w ramach postępowania przed sądem rodzinnym

Jeżeli istnieje podejrzenie wykorzystywania seksualnego dziecka lub młodzieży, sąd rodzinny może – pod określonymi warunkami – odebrać władzę rodzicielską jednemu lub obojgu rodzicom, jeżeli jest to konieczne dla ochrony dziecka. Możliwe jest również cofnięcie lub ograniczenie kontaktów z dzieckiem. Aby jednak podjąć taką decyzję, sąd musi wysłuchać wielu osób i włączyć je do postępowania. 

Z reguły przeprowadza się osobiste wysłuchanie rodziców oraz osoby niepełnoletniej, co umożliwia lepszą ocenę sytuacji. 

Zazwyczaj w postępowaniu uczestniczy również urząd ds. dzieci i młodzieży. W ramach swojego udziału urząd ds. dzieci i młodzieży może przedstawić sądowi ocenę stopnia zagrożenia dobra dziecka lub młodej osoby.  

Jeżeli rozważane jest odebranie władzy rodzicielskiej lub prawa do kontaktów, sąd musi również ustanowić kuratora procesowego dziecka (Verfahrensbeistand). Osoba ta reprezentuje interesy dziecka lub osoby małoletniej. 

Oprócz udziału tych osób istotne jest również uzyskanie opinii biegłych. W ramach postępowania dowodowego sąd może kierować do biegłego pytania.

Istotne jest to, że sąd rodzinny ma obowiązek ustalenia stanu faktycznego z urzędu. Oznacza to, że sąd jest zobowiązany samodzielnie zgromadzić wszystkie informacje i dowody niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest on uzależniony wyłącznie od wniosków lub dowodów przedstawionych przez strony, lecz może prowadzić własne czynności wyjaśniające. Celem jest wydanie merytorycznego i prawidłowego rozstrzygnięcia, które najlepiej służy dobru dziecka.

Szczegółowe informacje na temat postępowań z zakresu stosunków między rodzicami a dziećmi można znaleźć na stronie internetowej Federalnego Ministerstwa Sprawiedliwości (w języku niemieckim). 

Kwestia ta jest odmiennie uregulowana w prawie karnym i cywilnym. W prawie karnym obowiązuje zasada, że im surowsza kara grozi za dany czyn, tym dłuższy jest okres przedawnienia.

W przypadku przestępstw takich jak wykorzystywanie seksualne dzieci okresy przedawnienia wynoszą od 5 do 20 lat, a w przypadku czynów skutkujących śmiercią – 30 lat.
Co do zasady w prawie karnym bieg przedawnienia rozpoczyna się z chwilą popełnienia czynu. Jednak w odniesieniu do przestępstw seksualnych obowiązuje szczególna regulacja. Bieg przedawnienia rozpoczyna się dopiero w momencie, gdy ofiara ukończy 30. rok życia. Podane okresy mają charakter orientacyjny. Ostateczną, wiążącą decyzję w sprawie przedawnienia podejmuje właściwa prokuratura lub sąd karny.

W przypadku cywilnoprawnych roszczeń odszkodowawczych za umyślne naruszenie prawa do samostanowienia seksualnego oraz za umyślne naruszenie życia, zdrowia, wolności lub nietykalności cielesnej obowiązuje 30-letni termin przedawnienia.
Jeżeli chcesz dochodzić roszczeń cywilnych wobec sprawcy, pomocne może być skorzystanie z porady prawnika specjalizującego się w tej dziedzinie. Jeżeli chcesz zgłosić wykorzystywanie seksualne, w naszej bazie danych znajdziesz prawników w swojej okolicy.

Prawnicy

Postępowania karne mogą być bardzo czasochłonne. Niestety oznacza to, że pomiędzy zgłoszeniem przestępstwa a wydaniem wyroku często mija kilka miesięcy, a w niektórych przypadkach nawet kilka lat.

Dotyczy to w szczególności spraw, w których czyny zostały popełnione dawno temu lub gdy konieczne jest przesłuchanie wielu świadków. Z tego względu warto odpowiednio wcześnie skorzystać ze wsparcia prawnego lub psychospołecznego oraz zasięgnąć porady przed złożeniem zawiadomienia.

W prawie cywilnym rozprawa główna zazwyczaj wymaga mniejszej liczby terminów niż w prawie karnym. Nie oznacza to jednak, że postępowanie cywilne zawsze kończy się szybciej. Jednym z powodów jest fakt, że postępowania cywilne są często zawieszane, jeżeli równolegle toczy się postępowanie karne. W takich przypadkach postępowanie cywilne jest kontynuowane po zakończeniu postępowania karnego.

Ponadto zazwyczaj prowadzone jest pisemne postępowanie przygotowawcze, które może trwać kilka miesięcy. W jego trakcie strona powodowa przedstawia sądowi podstawy swojego roszczenia oraz wszystkie dowody. Strona pozwana natomiast próbuje podważyć te dowody i wykazuje, na przykład, dlaczego nie istnieje prawo do zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Każde postępowanie karne rozpoczyna się od postępowania przygotowawczego. Prokuratura wszczyna je, jeżeli uzna, że istnieją przesłanki wskazujące na popełnienie przestępstwa.

Określa się to jako podejrzenie popełnienia czynu zabronionego. Takie podejrzenie może powstać na przykład w wyniku zgłoszenia przestępstwa przez osobę prywatną lub wtedy, gdy prokuratura albo policja uzyskają informacje o możliwym przestępstwie w inny sposób, np. na skutek zawiadomienia lub informacji od osób trzecich.

W toku postępowania przygotowawczego prokuratura stara się ustalić, co faktycznie się wydarzyło. W szczególności nadzoruje i wspiera działania policji, która m.in. przesłuchuje świadków. Po zakończeniu postępowania przygotowawczego prokuratura podejmuje decyzję na podstawie ustalonego stanu faktycznego. Może wnieść akt oskarżenia albo umorzyć postępowanie.

Więcej informacji na temat składania zawiadomienia o przestępstwie, składania zeznań oraz pracy policji w toku postępowania przygotowawczego w sprawach dotyczących wykorzystywania seksualnego znajdziesz tutaj
Postępowanie przygotowawcze
 

Jeżeli prokuratura uzna, że przeprowadzone czynności dostarczają wystarczających podstaw do skazania oskarżonego, wnosi akt oskarżenia.

Następnie sąd decyduje, czy wszcząć tzw. postępowanie główne. Wyznaczany jest termin rozprawy, a oskarżony, osoba pokrzywdzona oraz świadkowie zostają wezwani do stawiennictwa.

Jeżeli natomiast postępowanie przygotowawcze nie dostarczy wystarczających podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, prokuratura umarza postępowanie wobec podejrzanego. Osoba pokrzywdzona może jednak złożyć zażalenie na tę decyzję, a także – w późniejszym czasie – wszcząć postępowanie zmierzające do wymuszenia wniesienia aktu oskarżenia (Klageerzwingungsverfahren).

Od 2017 r. ofiary przemocy seksualnej mają prawo do profesjonalnego wsparcia w toku całego postępowania karnego.

Tzw. psychospołeczne wsparcie w postępowaniu karnym (psychosoziale Prozessbegleitung) jest przyznawane ofiarom w drodze formalnego wyznaczenia przez sąd osoby udzielającej wsparcia (Beiordnung). Wnioski w tej sprawie składa się do sądu. Wniosek można złożyć już na etapie postępowania przygotowawczego.

Pomoc psychospołeczna w postępowaniu sądowym polega na informowaniu, wspieraniu oraz towarzyszeniu ofiarom przemocy seksualnej w trakcie oraz po zakończeniu rozprawy głównej. Taka forma profesjonalnego wsparcia może być bardzo pomocna, ponieważ postępowania sądowe są przez wiele osób pokrzywdzonych postrzegane jako szczególnie stresujące. Nie zastępuje ono jednak porady prawnej udzielanej przez prawników. Pomoc psychospołeczną w postępowaniu sądowym w poszczególnych krajach związkowych można znaleźć w naszej bazie danych.
Do wsparcia procesowego

Ponadto w wielu lokalnych centrów poradnictwa można także uzyskać wsparcie w postaci towarzyszenia świadkom w sądzie. Przegląd praw osób poszkodowanych i pokrzywdzonych w postępowaniu karnym zawiera poradnik dla ofiar opracowany przez Federalne Ministerstwo Sprawiedliwości.

Podczas rozprawy głównej sąd rozstrzyga o winie oskarżonego.

W toku postępowania dowodowego ponownie przesłuchiwani są wszyscy świadkowie, a także funkcjonariusze policji prowadzący czynności w sprawie. Sąd może również wysłuchać biegłych, takich jak specjaliści z zakresu medycyny sądowej czy psychologii. Jeżeli po przeprowadzeniu postępowania dowodowego sąd jest przekonany, że oskarżony popełnił zarzucany mu czyn, wydaje wyrok skazujący. Jeżeli natomiast – mimo przeprowadzenia postępowania dowodowego – pozostają wątpliwości co do winy oskarżonego, zostaje on uniewinniony.

Dowiedz się więcej o rozprawie głównej w postępowaniu karnym i o tym, jak przebiega. Do postępowania głównego

Osoby pokrzywdzone poważnymi przestępstwami, w tym przestępstwami seksualnymi, mogą skorzystać z oskarżenia posiłkowego.

W postępowaniu karnym możesz występować jako oskarżyciel posiłkowy obok prokuratury, a tym samym wpływać na przebieg postępowania. Oskarżenie posiłkowe umożliwia aktywny udział w postępowaniu oraz przyznaje dodatkowe uprawnienia.

Obejmuje to wgląd do akt sprawy, zadawanie pytań innym uczestnikom postępowania, zgłaszanie sprzeciwu wobec pytań, wnioskowanie o wyłączenie sędziego lub biegłego z powodu stronniczości. Możesz składać wnioski dowodowe, składać oświadczenia oraz – po zakończeniu postępowania dowodowego – wygłosić mowę końcową. Jeżeli oskarżony zostanie uniewinniony, możesz zaskarżyć to rozstrzygnięcie. Nie masz jednak możliwości kwestionowania samego wymiaru kary.

Więcej informacji o oskarżeniu posiłkowym w sprawach dotyczących wykorzystywania seksualnego znajdziesz tutaj.

Do oskarżenia posiłkowego

Jeżeli chcesz uzyskać bardziej szczegółowe informacje, skorzystaj z poniższych linków:

• Ochrona dzieci
• Prawa dziecka
• Prawo karne
• Odszkodowanie i zadośćuczynienie
• Poradnik dla ofiar – Federalne Ministerstwo Sprawiedliwości